> Home > Actueel > Archief van actuele berichten > In 't spoor van Verkade > Historie van Verkade
De historie van Verkade
Oprichting broodfabriek
Het succesverhaal van de merknaam Verkade begon in mei 1886 toen Ericus Verkade de Stoom Brood & Beschuitbakkerij 'De Ruijter' opende in Zaandam. Het bedrijf was genoemd naar de oudste korenmolen in de Zaanstreek. In die tijd kwam de industrialisatie in Nederland volop in gang en Verkade liftte mee in de economische bloeiperiode.
Ericus was geen bakker van oorsprong maar wel een ervaren en ondernemend fabrikant. Als 18-jarige had hij al aan het hoofd gestaan van een patentoliefabriekje dat zijn voogd voor hem had gekocht uit de erfenis na het overlijden van zijn ouders. Hij leerde er het vak door de kunst van zijn knecht af te kijken.
Na zijn huwelijk keek hij om naar een andere loopbaan als fabrikant mede met het oog op de toekomst van zijn zonen. Het werd een broodfabriek. Brood was immers een voedsel waaraan dagelijks behoefte bestond. De naam van de onderneming werd Verkade & Comp. en zoon Ericus werd naar Engeland gestuurd voor een opleiding in brood en koek in Brighton. Uiteindelijk zouden drie zonen in de voetsporen van hun vader volgen binnen het bedrijf.
Heraut als logo
Hoewel Verkade zijn fabriek in eerste instantie voor de broodproductie had opgezet werd er van meet af aan ook beschuit gebakken. Om deze kwaliteitsbeschuiten te onderscheiden van mindere producten op de markt besloot Verkade ze in blikken bussen te verpakken. Zo ontstond het eerste eigen etiket en het logo van de fiere heraut met zijn trompet, gezeten op een trappelend paard. Vanaf 1891 werd ook de 'prima honingontbijtkoek' succesvol in productie genomen.
Kort na het tienjarig jubileum in 1896 richtte de familie ook nog eens een nachtlichtenfabriek op, beter bekend als de waxinelichtenfabriek. De naam 'waxine' was door Anton Verkade bedacht en bestond uit een samenvoeging van het Engelse wax en paraffine.
Reclamecampagnes
Eind 19e eeuw was reclame in de ogen van de consument een vies woord. Een goed product had het immers niet nodig om extra onder de aandacht te worden gebracht? De familie Verkade bestond echter uit moderne ondernemers die hun licht in het buitenland hadden opgestoken. Men zag het belang van reclame in en stoorde zich niet aan negatieve reacties. Er werd flink wat geld uitgetrokken voor het plaatsen van advertenties en werden er persoonlijk geadresseerde brieven gestuurd naar degenen met een behoorlijk inkomen om de koek en beschuit van Verkade aan te prijzen. Ook werd er veel aandacht en zorg besteed aan het ontwikkelen van wervend materiaal en de verpakkingen met behulp van gerenommeerde kunstenaars. Niet tevergeefs, zo bleek. De verpakkingen met bloemen- en plantenmotieven werd door het publiek zeer gewaardeerd.
Dat gold ook voor de veelal uit Duitsland en Frankrijk afkomstige (sprookjes)plaatjes die bij de diverse verpakte producten werden gevoegd, als attractie voor de jeugd. De achterzijde van deze romantische, soms wat zoetige plaatjes werd voorzien van reclame.
In 1897 kwam men op het idee om de kartonnen verpakkingen voor ontbijtkoek te voorzien van bouwprenten voor molens, torens en koetsen. Een enorm succes was het gevolg en de omzet steeg dankzij al die reclame. Een bijkomend voordeel was dat er een rechtstreekse relatie Verkade # consument ontstond. Op de fabriek ontving men steeds meer brieven, ruilverzoeken en werkstukken. Maar dit zou nog maar een fractie zijn van het geen het bedrijf te wachten stond.
De albums
Voordat in 1906, met het album 'Lente' de serie echte Verkade-albums van start ging, waren er bij de firma Verkade & Comp al 3 albums met losse plaatjes verschenen. Deze albums van buitenlandse makelij kenden nog niet de later zo vermaarde, hoge kwaliteit. Het idee om kwam oorspronkelijk uit Duitsland. Het uitgeven van deze albums was een overrompelend succes en de omzet steeg met sprongen. Er stond al in het begin een ruilsysteem waarvoor Verkade speciaal personeel moest aantrekken.
Omdat men binnen de familie achteraf niet zo te spreken was over de kwaliteit van deze albums werd op een avond een eigen concept ontwikkeld. Er moest nu eenmaal geld aan reclame uitgegeven worden. Dus waarom zou men niet een eigen serie hoogwaardige albums op de markt brengen waar van men bovendien iets kon léren? Zo kwam de natuur in Nederland centraal te staan in een nieuwe serie plaatjesboeken. De albumcampagne mag misschien wel tot de marketinghoogtepunten in de 20e eeuw gerekend worden. Uiteindelijk gingen er 3,2 miljoen exemplaren van over de toonbank en wist Verkade een enorme schare liefhebbers en verzamelaars aan zich te binden.
Jac. P. Thijsse
Het plan van Verkade om de natuur centraal te stellen in de albums was gebaseerd op een biologisch reveil dat zich voordeed rond de eeuwwisseling als gevolg van de toenemende industrialisatie. Deze hernieuwde belangstelling voor met name de inheemse natuur werd gevoed door mensen als Eli Heiman en Jac. P. Thijsse, beiden onderwijzer, natuurkenners en amateurbiologen.
Thijsse werd waarschijnlijk daarom gevraagd het eerste album 'Lente' te schrijven en hij kreeg ook later alle ruimte om zijn liefde voor de natuur en zijn kennis uit te dragen. Het eerste album werd overigens geïllustreerd door Willem Wenckebach, Jan van Oort en Jan Voerman jr. Het was Thijsse die ook de slagzin van het eerste uur bedacht 'Via koek en beschuit de natuur in'.
Uiteindelijk heeft hij een forse stempel gedrukt op tal van Verkade-albums. Tot zijn dood in 1945 bleef hij actief en productief op het gebied van natuureducatie en natuurbescherming.
Biskwie
In 1916 besloot men het complex aan de Zaan uit te breiden met suikerwerkfabricage en de bouw van een aparte fabriek voor biscuits, of biskwie. In 1919 kon men daadwerkelijk beginnen met de productie na studiereizen naar Engeland. In deze BiFa (biscuitfabriek) werkten de mannen in de bakkerij en de meisjes en vrouwen op de sorteer- en inpakafdelingen.
Er volgden nog tal van uitbreidingen waaronder de bouw van een nieuwe chocoladefabriek in 1937. In 1929 had men de fabriek van Verhagen # van Oorschot in Den Bosch overgenomen waar een groot assortiment koekjes en wafels werd gemaakt. Uiteindelijke werd de complete wafelproductie in Den Bosch samengebracht. In 1942 mocht Verkade zich Hofleverancier noemen.
Verkade anno 2006
Het bedrijf kwam ongeschonden de Eerste en Tweede Wereldoorlog door en al in 1946 werd er weer vrijwel volledig geproduceerd in de diverse fabrieken van Verkade: biscuits, waxine, beschuit, koek, wafels, chocolade en suikerwerk. Er kwamen in de loop der jaren personeelsverenigingen, sport- en speelvelden, een weduwen- en wezenfonds, een verpleegster en bedrijfsarts enz. Vanaf 1947 werd een arbeider officieel werknemer genoemd.
De opkomst van zelfbediening, supermarkten en discounter midden jaren vijftig maakte het Verkade voor het eerst moeilijk. Reorganisaties en inkrimpingen volgden. Inmiddels maakt Verkade deel uit van de internationale organisatie United Biscuits maar de merknaam is behouden gebleven. Een naam die nog ouderwets garant staat voor kwaliteit, werkkracht en vindingrijkheid en nog steeds voor een belangrijk deel drijft op 'de meisjes van Verkade'.
Klik hier om terug te gaan naar de vorige pagina.
Klik hier voor een overzicht van actuele berichten.
