Meer ruimte voor scharrelkinderen

Er wordt ontzettend veel georganiseerd om kinderen in aanraking te brengen met de natuur. Toch komt twee derde van hen niet of nauwelijks 'buiten'. Ze kunnen meer namen noemen van Pokémonkarakters dan van verschillende bomen. Reden voor diverse natuurorganisaties om de krachten te bundelen in een burgerinitiatief en het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te zetten.

„Dat is een gek beest! Kan hij vliegen?" De vijfjarige Mika Vink uit Leusden zit diep gebogen over een potloepje waarin een klein beestje zwemt. „Nog niet", zegt z'n oma, die de larve net met een schepnetje uit de sloot heeft gevist. Bas Bastiaan, de vrijwilliger die deze middag kinderen (en hun opa's en oma's) meeneemt op watersafari door het Overijsselse natuurgebied De Wieden, bij Sint Jansklooster, zoekt in z'n boek op wat het is: het 'gekke beest' zal later een elegante waterjuffer worden. Met grote ogen kijkt Mika naar het plaatje. „Als je kinderen wat laat doen, heb je geen kind aan ze", glimlacht Bastiaan.

Gps'en met een gids, kabouterwandelpaden, ontdekkingstochten, natuurclubs, kinderboerderijen, schoolreisjes naar het wad, schooltuinen; er wordt enorm veel georganiseerd om kinderen in contact te brengen met de natuur.

Beperkt
„Toch is het bereik van dat alles beperkt. Uit onderzoek blijkt dat twee derde van de Nederlandse jeugd niet of nauwelijks in de natuur komt", zegt Thomas van Slobbe, directeur van de stichting wAarde, een natuurdenktank die eveneens initiatiefnemer is van de vorig jaar opgerichte maatschappelijke coalitie 'Jongeren en natuur als nationale uitdaging'. Diverse natuur- en milieuorganisaties stellen zich hierin tot doel dat alle kinderen in ons land voor hun twaalfde de mogelijkheid krijgen een topervaring in de natuur te beleven.

Woensdag start via internet (www.nationaleuitdaging.nl) een handtekeningenactie met als doel jeugd en natuur op de agenda van de Tweede Kamer te zetten. Minister Gerda Verburg zal die dag tevens het eerste exemplaar in ontvangst nemen van het boek 'Het laatste kind in het bos', van de Amerikaanse schrijver Richard Louv, die eveneens alarm slaat.

Spinazie
„Kinderen spelen liever in de buurt van stopcontacten... en een achtjarig kind kan meer namen van figuurtjes van het Pokémonspel noemen dan van inheemse soorten bij hem in de buurt", aldus de auteur. Veel mensen, zowel jong als ouder, kennen de natuur alleen nog maar van mooie documentaires op National Geographic of uit boekjes.

„Uit onderzoek bleek dat sommige kinderen denken dat spinazie à la crème in blokjes aan struiken groeit. En dat het dier dat in ons land het meest met uitsterven bedreigd wordt, de olifant is", aldus Van Slobbe in zijn kantoor in het Gelderse Beek. „Ze zijn de voeling met de natuur helemaal kwijt."

Kwamen de meeste kinderen vroeger op natuurlijke wijze buiten, tegenwoordig is dat niet meer logisch. Angst voor verkeer, criminaliteit, kinderlokkers en de natuur zelf beperkt steeds meer de bewegingsvrijheid van kinderen. Daarnaast zijn er in de stad ook minder plekjes waar ze kunnen en mogen komen.

Onland
„De norm van 75 vierkante meter groen per inwoner wordt ook in de gemiddelde nieuwbouwwijk bij lange na niet gehaald, waardoor ze niet vanzelfsprekend buiten kunnen spelen", aldus Van Slobbe. „Ik pleit dan ook voor een 'ontstemmingsplan'."

„Alles is tegenwoordig bestemd of in het bezit van iemand. Er moeten 'onlandjes' komen, waar je als kind gewoon een beetje kan rommelen. Er moet buiten weer meer plek zijn voor scharrelkinderen, een term die in één woord veel duidelijk maakt. Er wordt heel veel georganiseerd, en dat is ook waardevol. Een heleboel dingen die je vroeger vanzelfsprekend leerde, zoals omhoog kijken om te zien wat voor weer het wordt, moet je nu kunstmatig leren.

Maar ik hecht evenzeer aan ongedwongen buiten spelen, scharrelen. Als kinderen niet van jongs af aan kunnen scharrelen, krijgen ze een hyperleven, wordt er bij wijze van spreken te veel kunstmest opgegooid in de vorm van tv, pretpark, computer, snoepjes. Met als gevolg adhd, zwaarlijvigheid en depressie. Het moet natuurlijk geen dogma worden: ieder kind verplicht de natuur in. Maar wij willen dat ieder kind de mogelijkheid heeft. En als hij dan niet wil, dan is dat zíjn keuze."

Vies
Jonge ouders vinden het tegenwoordig ook belangrijk dat hun kinderen kennis nemen van de natuur. Van Slobbe: „Je hebt de ouders, en dat zijn er flink wat, die zeggen: buiten word je vies en wie weet wat er gebeurt. Ze gaan wel wandelen, maar blijven netjes op het pad en komen nergens aan. En veel ouders geven aan: het is gezond, buiten kunnen ze hun energie kwijt, maar er zijn geen goede plekken. Tegenwoordig hoor je vaak dat kinderen wel op straat mogen spelen, maar niet in de bosjes. Terwijl het verkeer juist heel gevaarlijk is. Het is ook heel bizar dat je kinderen verbiedt in het bos bramen of frambozen te eten, omdat dat vies is, terwijl je wel bespoten vruchten in de supermarkt koopt."

Hij zucht. Eigenlijk vindt hij het vreemd dat hij moet pleiten voor natuuractiviteiten voor kinderen. „Ik heb zoiets van 'laat ze maar buiten spelen, dat gaat vanzelf, daar moet je geen grote woorden aan besteden'. Laat ze normaal doen en in een boom klimmen... Maar dan moet er wel een 'buiten' zijn."

Jolanda Janssen

Bron: De Telegraaf / Vrouw / 3 september 2007

Klik hier voor een overzicht van actuele berichten.

Word donateur van de Heimans en Thijsse Stichting!

Naar boven ^